Unija lokalnih javnih emitera Crne Gore

@Kotor

Dr Petrović: U zalivu pod velikim antropogenim pritiskom posvećena velika pažnja

22.02.2021

U posljednjih 10 do 15 godina koraligenim zajednicama u Boki Kotorskoj, posebno onim na lokalitetima Sopot i Dražin vrt, kroz nekoliko projekata je posvećena značajna pažnja, ocijenila je dr Slavica Petović, viša naučna saradnica u Institutu za biologiju mora (IBM).

Petović je naznačila da je zaliv i danas pod velikim pritiskom antropogenog faktora sa kopna, prije svega zbog gradnje, kanalizacionih voda prisutnih i dalje u značajnoj količini, pomorskog saobraćaja, otpada na morskom dnu i fenomena povećane sedimentacije.

Ona je nedavno učestvovala na prvoj teritorijalnoj laboratoriji u organizaciji IBM-a “Aktuelni scenario za upravljanje zaštićenim morskim područjima”, gdje je predstavila biološke vrijednosti zbog kojih su stručnjaci ove naučne institucije za pilot područje TUNE UP projekta u Crnoj Gori izabrali Kotorsko-risanski zaliv.

Mišljenja je i da bi pomenuti projekat trebalo da bude “odskočna daska” za upravljanje marinskim zaštićenim područjima koja uskoro treba da zažive u Crnoj Gori.

Za današnju emisiju “Život je more”, Petović je rekla da se Bokokotrski zaliv, zahvaljujući svojim prirodnim i kulturnim vrijednostima, nalazi na Uneskovoj listi zaštićenih lokacija, kao i da akvatorijum čini jedinstven ekosistem u kojem su specifični ekološki uslovi tokom vjekova doveli do razvoja veoma raznovrsnog živog svijeta.

“Tako danas na nekoliko lokacija u zalivu imamo bujno razvijene koraligene zajednice, koje su od strane Evropske unije prepoznata kao prioritetna. Ovaj tip staništa je zaštićen prema konvencijama koje tretiraju staništa u Mediteranu i uopšte Evropi. Za ovakva staništa karakteristično je da se razvijaju na većim dubinama gdje je smanjena količina svjetlosti i niža temperatura, dok se ona na području Boke razvijaju već na 12-15 m dubine, što predstavlja unikum na Mediteranu. Među tzv. scijafilnim organizmima dominiraju brojne zaštićene vrste korala i sunđera, ali su prisutni i drugi organizmi koji su rijetki van ovakvih staništa. Među najznačajnijim i najbrojnijim vrstama su Savalia savaglia, Polycyathus muellerae, Leptogorgia sarmentosa, kao i više vrsta morskih sunđera iz roda Axinella”, kazala je Petović.

Međutim , kako navodi, nije samo koraligeno stanište presudno za značaj zaštite ovog područja, “jer je Kotorsko-risanski zaliv, zbog svoje usklađenosti i prirodnih i graditeljskih karakteristika još 1979. prepoznat od strane Uneska i stavljen na Listu prirodne i kulturne baštine”.

“U posljednje vrijeme ovo područje je pod velikim antropogenim pritiskom sa kopna. Prije svega od graditeljstva, kao i zbog priliva atmosferskih i kanalizacionih voda, koje i dalje u velikoj količini pristižu u more. Tu je i pomorski saobraćaj, kruzeri i ostala plovila koja stvaraju buku, a koja razdražujuće utiče naročito na više organizme, ribe, sisare , kornjače… Tu je i fenomen povećane sedimentacije koja dovodi do velike zamućenosti vode i smanjenja količine svjetlosti koja dopire do morskog dna za koje su pričvršćene alge i više biljke (bentoski organizmi). Kao što je poznato, njima je neophodna svjetlost zbog procesa fotosinteze i normalnog funkcionisanja. Povećana sedimentacija dovodi do zatrpavanja ostalih sesilnih organizama, odnosno do ugrožavanja njihovog normalnog funkcionisanja”, kazala je dr Petović.

Znatan pritisak na morski ekosistem pričinjava i velika količina otpada na morskom dnu.

“Na izuzetno značajnim staništima uočili smo flaše, gume od automobila, čak i veoma krupne stvari kao što su automobilske školjke, kuhinjski uređaji … Upravo zbog svojih prirodnih karakteistika i bioloških vrijednosti, ovo područje je izuzetno vrijedno i zaslužuje visok stepen zaštite. Jedan korak u tom pravcu je napravljen i to su dva pomenuta područja gdje su koraligena staništa (Sopot i Dražin vrt) pod određenim nivoom zaštite”, kazala je dr Petović.

Zaključila je da bi TUNE UP projekat trebalo da bude “odskočna daska” za upravljanje marinskim zaštićenim područjima koja uskoro treba da zažive u Crnoj Gori.

INTERREG MED TUNE UP je više-modularni projekat koji se bavi potrebom za strateškim i partnerskim pristupom upravljanju zaštićenim mediteranskim područjima (MPA) i zaštitom biodiverziteta, ispitivanjem i kapitalizacijom alata za upravljanje više dionika/više nivoa koji se temelji na iskustvu ugovora o rijekama/močvarnim područjima, koje je testirao INTERREG MED Wetnet. Projekat realizuje 12 partnera iz sedam zemalja Mediterana- Grčke, Španije, Francuske, Italije, Slovenije, Albanije i Crne Gore, a kofinansira Evropski fond za regionalni razvoj.

(Foto: IBM Kotor)